Küresel nakit dönüşüm döngüsü yüksek seviyelerde kalmaya devam ediyor. Küresel nakit dönüşüm döngüsü (Cash Conversion Cycle - CCC), şirketlerin operasyonlar için harcadıkları nakdi satışlardan tahsil ettikleri nakde dönüştürme süresini ölçüyor. 2025 yılında bu gösterge yarım gün daha uzayarak 67 günün üzerine çıktı. Böylece CCC, son 10 yıllık ortalamanın yaklaşık üç gün üzerinde ve 2023 yılında kaydedilen 68 günlük zirveye oldukça yakın bir seviyede kaldı.
Son dört yılın ortalaması, pandemi öncesindeki yaklaşık 63 günlük seviyenin dört gün üzerinde seyrediyor. Bu durum, geçici bir dalgalanmadan ziyade işletme sermayesi dinamiklerinde kalıcı ve yapısal bir değişime işaret ediyor.
En uzun nakit dönüşüm döngüsü Asya’da
2025 yılında nakit dönüşüm döngüsü Batı Avrupa’da 1,8 gün, Orta Doğu ve Afrika’da 1,6 gün, Asya’da 1,2 gün ve Güney Amerika’da 1 gün uzarken; Kuzey Amerika’da 2,2 gün ve Doğu Avrupa’da 1,7 gün geriledi.
Yaklaşık 70 günlük CCC ile Asya, dünyanın en uzun nakit dönüşüm döngüsüne sahip bölgesi konumunda bulunuyor. Bunun temel nedeni, uzun alacak tahsil sürelerinin (DSO: 59 gün), görece kısa borç ödeme süreleriyle (DPO: 44 gün) tam anlamıyla dengelenememesi. Asya’yı yaklaşık 63 günlük seviyelerle Batı Avrupa, Kuzey Amerika ve Güney Amerika takip ederken; Doğu Avrupa ile Orta Doğu ve Afrika en düşük işletme sermayesi döngülerine sahip bölgeler olarak öne çıkıyor.
Artık belirleyici faktör stoklar
Günümüzde stokta kalma süresi (Days Inventory Outstanding - DIO), nakit dönüşüm döngüsünün yaklaşık %80’ini açıklıyor. Dahası, 2014-2025 dönemindeki CCC değişiminin %80’den fazlası stok hareketlerinden kaynaklanıyor. Bu oran, 2021 öncesinde %68 seviyesindeyken sonrasında %90’a yükseldi.
Bu değişim, şirketlerin tedarik zinciri stratejilerinde köklü bir dönüşümü yansıtıyor. İşletmeler artık “tam zamanında” (just-in-time) yaklaşımından uzaklaşıp “her ihtimale karşı hazır olma” (just-in-case) anlayışına yöneliyor. Jeopolitik belirsizlikler, tedarik zinciri aksaklıkları ve küresel ticarette yaşanan parçalanma riskleri nedeniyle daha yüksek stok seviyeleri stratejik bir güvence unsuru olarak görülüyor.
Kısacası, tedarik zincirleri artık yalnızca maliyet optimizasyonu için değil; güvenlik, dayanıklılık ve operasyonel esneklik sağlamak amacıyla tasarlanıyor.
Sektörler arasında belirgin bir ayrışma oluşuyor
Sektörel dağılım dikkat çekici düzeyde farklılaşıyor. Şirketlerin en düşük %25’lik dilimi 43 günün altında bir CCC’ye sahipken, en yüksek %25’lik dilimde bu süre 107 günün üzerine çıkıyor. Bu tablo, stratejik sektörlerle ekonominin geri kalan bölümleri arasında giderek büyüyen bir ayrışmaya işaret ediyor.
İncelenen 20 sektörün 12’sinde nakit dönüşüm döngüsü uzarken, 8 sektörde kısaldı.
CCC’de en yüksek artışlar şu sektörlerde görüldü:
- Otomotiv yan sanayi: +4 gün
- Kağıt: +3 gün
- Metal: +3 gün
- Tekstil: +3 gün
En belirgin iyileşmeler ise şu sektörlerde kaydedildi:
- Ulaştırma ekipmanları: -6 gün
- Bilgisayar ve telekomünikasyon: -4 gün
- Enerji: -3 gün
Bu farklılaşma, tedarik zinciri parçalanmalarına daha fazla maruz kalan yukarı akış imalat ve sanayi girdisi üreticilerinin stok tamponlarını artırdığını ve buna bağlı olarak daha yüksek işletme sermayesi ihtiyacıyla karşı karşıya kaldığını gösteriyor.
Buna karşın enerji, ulaştırma ekipmanları ve dijital altyapı gibi stratejik sektörler; güçlü fiyatlama gücü, sağlam nakit yaratma kapasitesi, destekleyici sanayi politikaları ve güçlü talep sayesinde işletme sermayesi verimliliğini korumayı başarıyor.
2026’da sınırlı bir yükseliş bekleniyor
2026 yılında küresel nakit dönüşüm döngüsünde kontrollü bir artış öngörülüyor.
ABD-İran geriliminin etkilerinin, 2022’de yaşanan tedarik zinciri şokunun daha hafif bir versiyonu şeklinde ortaya çıkması bekleniyor. Etkilerin ilk olarak 2026’nın ikinci yarısında daha belirgin hale gelmesi öngörülüyor. Bu nedenle 2022’de görülen ve CCC’yi beş gün artıran sert bozulmanın tekrarlanması beklenmiyor.
Ancak etkiler sektörler arasında eşit dağılmayacak. Elektronik, ilaç, tekstil, otomotiv yan sanayi, metal ve kâğıt sektörleri halihazırda yüksek stok seviyeleri ve uzun nakit dönüşüm döngüleri nedeniyle ek stok artışlarını finanse etmekte daha fazla zorlanabilir.
Öte yandan, yaklaşık 103 günlük CCC seviyeleriyle inşaat ve makine-ekipman sektörleri de olası bir stok yeniden yapılanmasından önemli ölçüde etkilenebilir.
Yapay zeka yatırımları dengeleyici rol oynayabilir
Özel sektörün yapay zeka altyapıları ve veri merkezlerine yönelik yatırımlarını sürdürmesi bekleniyor. Bu eğilim, bilgisayar ve telekomünikasyon ile yazılım ve bilgi teknolojileri sektörlerini destekleyerek ekonominin önemli bir bölümünde nakit dönüşüm döngüsünün yatay seyretmesine veya kısalmasına katkı sağlayabilir.
Bununla birlikte enerji güvenliği önlemleri, stratejik stok politikaları, tedarik zinciri dayanıklılığı yatırımları ve jeopolitik gerilimlerin etkileri sonucunda küresel stokta kalma süresinin (DIO) yaklaşık iki gün artması bekleniyor.
Allianz Trade hesaplamalarına göre, DIO’daki her bir günlük artış küresel nakit dönüşüm döngüsünde 1,16 günlük ek uzamaya karşılık geliyor. Bu da önümüzdeki dönemde işletme sermayesi ihtiyacının ve finansman baskılarının artmaya devam edebileceğine işaret ediyor.
