13 Ağustos 2026 - Allianz Trade Türkiye editoryal ekibi tarafından
Alacak hesapları nelerdir ve nasıl işler?
Alacak hesapları, işletmenizin müşterilerden veya üçüncü kişilerden tahsil etmeyi beklediği tutarları izlediğiniz muhasebe hesaplarıdır. Bu hesaplar, nakit akışınızın sağlıklı yönetimi ve mali tablolarınızın doğru raporlanması açısından kritik önem taşır. Bu rehberde, alacak hesaplarının nasıl çalıştığını, borç-alacak mantığını, hesap türlerini ve pratik uygulamalarını bulacaksınız.
Özet
Anahtar Çıktılar
- Alacak hesapları, işletmenin müşterilerden ve üçüncü kişilerden tahsil etmeyi beklediği tutarların takip edildiği muhasebe hesaplarıdır. Bu hesaplar, nakit akışının yönetilmesi ve mali tabloların doğru hazırlanması açısından kritik öneme sahiptir.
- Alacak doğduğunda hesap borçlandırılır, tahsilat gerçekleştiğinde ise alacaklandırılarak kapatılır. Bu çift taraflı kayıt sistemi, muhasebe kayıtlarında dengeyi ve işlem takibini sağlar.
- Alacaklar kısa ve uzun vadeli olarak sınıflandırılır. Tekdüzen Hesap Planı'nda ticari alacaklar; Alıcılar, Alacak Senetleri ve Şüpheli Ticari Alacaklar gibi hesaplarda izlenir.
Hızlı Başvuru Formumuzu Doldurun, 15 Alıcınızın Ücretsiz Risk Kredibilite Analizini Yapalım!
Şirketlerin geleceği kontrol etmelerine yardım ediyoruz. İşinizi, ticari istihbaratımızın gücüyle karlı bir şekilde büyütebilirsiniz.
Alacak hesabı tanımı ve temel işleyişi
Alacak hesabı, işletmenizin üçüncü kişilerden olan haklarını izlediğiniz bir muhasebe aracıdır. Alacak doğduğunda hesabın borç tarafına kayıt yaparsınız; müşteri ödemeyi yaptığında ise hesabın alacak tarafına kaydederek alacağı kapatırsınız. Bu basit mantık, işletmenizin nakit akışını takip etmenizi kolaylaştırır.
Normal faaliyet dönemi içinde alacaklarınızı kısa vadeli (1 yıl içinde tahsil edilecek) ve uzun vadeli (1 yıldan uzun sürede tahsil edilecek) olarak ayırırsınız. Müşteri alacaklarınızın çoğu kısa vadeli kategoriye girer ve bilançonuzda dönen varlıklar arasında yer alır.
Alacak hesaplarıyla ilgili temel çıktılar:
- Hesap tanımı: İşletmenin üçüncü kişilerden olan hak ve alacaklarını izleyen muhasebe hesabıdır.
- Borç-alacak kaydı mantığı: Alacak doğduğunda hesabın borç tarafına, tahsilatta ise alacak tarafına kayıt yapılır.
- Alacak türleri: Ticari alacaklar, diğer alacaklar, senetli ve senetsiz alacaklar olarak sınıflandırılır.
- Nakit akış etkisi: Alacakların zamanında tahsili işletme sermayenizi ve likiditenizi doğrudan etkiler.
Borç ve alacak mantığı: aktif ve pasif hesaplar
Muhasebede borç ve alacak kavramları, günlük hayattaki anlamlarından oldukça farklı çalışır. Bunlar, muhasebe fişinin sol tarafı (borç) ve sağ tarafı (alacak) olarak tanımlanan teknik terimlerdir.
Tekdüzen hesap planında alacak türleri ve bilanço hesapları
Tekdüzen Hesap Planı'nda ticari alacaklar 12 Ticari Alacaklar grubu altında izlenir. Bu grup, işletmenizin normal faaliyet döngüsü içinde doğan ve vadesi bir yılı geçmeyen alacakları kapsar.
İşte en sık kullanılan alacak hesapları:
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Açıklama |
|---|---|---|
| 120 | Alıcılar | Mal veya hizmet satışlarından doğan senetsiz alacaklar |
| 121 | Alacak Senetleri | Vadesi bir yılın altında olan senetli alacaklar |
| 128 | Şüpheli Ticari Alacaklar | Tahsil güçlüğü çekilen veya dava safhasındaki alacaklar |
120 Alıcılar hesabı senetsiz alacaklarınızı, 121 Alacak Senetleri hesabı ise senetli alacaklarınızı takip eder. Ortaklardan alacaklar ise 13 Diğer Alacaklar grubunda izlenir.
Alacakların tahsil edilememesi durumunda şüpheli alacak karşılığı ayrılır. Bu karşılık, 129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı hesabına kaydedilir ve bilançonuzda dönen varlıklarınızı daha gerçekçi gösterir. Alacak risklerini en aza indirmek ve nakit akışınızı korumak için ticari alacak sigortası maliyetini değerlendirebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Alacaklar hesabı, işletmenizin mal veya hizmet satışları karşılığında müşterilerinden henüz tahsil edemediği tutarları kaydeden bir aktif hesaptır. Başka bir deyişle, krediyle sattığınızda müşteriniz size borçlu olur ve bu borç alacaklar hesabında görünür.
Bu hesap, bilançonuzda dönen varlıklar arasında yer alır ve işletmenizin kısa vadeli nakit pozisyonunu doğrudan etkiler. Müşteri ödemeyi yaptığında hesap kapanır, nakit ya da banka hesabınız borçlandırılır.
Ticari alacaklar, işletmenizin en likit varlıklarından biri olarak kabul edilir; ancak ödenmeme riski taşıdığı için yakından yönetilmesi gerekir.
Muhasebede bir hesap, her ekonomik işlemi iki taraflı olarak kaydeden çizelgedir. Sol taraf borç, sağ taraf ise alacak olarak adlandırılır.
Alacak hesaplarının işleyişi şu üç adımda özetlenebilir:
- Satış gerçekleştiğinde: 120 Alıcılar veya 121 Alacak Senetleri hesabı borçlandırılır, 600 Yurtiçi Satışlar hesabı alacaklandırılır.
- Tahsilat yapıldığında: 100 Kasa ya da 102 Bankalar hesabı borçlandırılır, alacak hesabı aynı tutar kadar alacaklandırılarak kapatılır.
- Tahsilat şüpheliyse: Alacak 128 Şüpheli Ticari Alacaklar hesabına aktarılır ve karşılık ayrılır.
Alacak hesaplarının doğru işleyişi, nakit akışınızı sağlıklı takip etmenizin temelidir. Ödeme gecikmelerinden kaynaklanan riskleri yönetmek için ticari alacak sigortası çözümlerimizi inceleyebilirsiniz.
Alacak bakiyesi, bir hesabın alacak tarafı toplamının borç tarafını aşması durumudur. Pasif hesaplar (örneğin borç hesapları) ve gelir hesapları normal olarak alacak bakiyesi verir. Ancak aktif bir hesap olan Alıcılar hesabı alacak bakiyesi veriyorsa, bu genellikle müşteriden peşin tahsilat yapıldığı halde henüz fatura düzenlenmediğini göst
120 Alıcılar hesabı, işletmenin mal veya hizmet satışlarından kaynaklanan senetsiz alacaklarını (veresiye satışlar) izlemek için kullanılır. 320 Satıcılar hesabı ise işletmenin tedarikçilerden yaptığı veresiye mal ve hizmet alımlarından doğan senetsiz borçları takip eder. Bilanço dengesinde 120 hesabı aktif tarafta kısa vadeli alacak, 320 hesabı ise pasif tarafta kısa vadeli borç olarak yer alır.
İşiniz, bizim önceliğimiz.
Büyümenizi güvence altına alacak veri odaklı çözümler için bugün A-Takımımızla iletişime geçin.
Bültenimize Kaydolun
Allianz Trade'in en yeni içeriklerini, alacak ve risk yönetimine yönelik ipucu derlemelerini, ekonomik araştırmalarını Ticaret Hattı'na abone olarak takip edebilir, güncellemeleri mail olarak alabilirsiniz.
Küresel İflas Görünümü 2026-27: Aşağı Bakma!
Küresel iflaslarda gümrük vergilerinin olumsuz etkileri henüz tamamen hissedilmedi. 2025 ve 2026’da artması beklenen iflaslarda azalma 2027 yılını bulacak.
2026'da Uluslararası Ticareti Yönlendirmek
Talep, gümrük tarifeleri ve döviz kuru risklerindeki hızlı değişimlere karşı ihracatçıların çevik planlama, operasyonel verimlilik ve esnek tedarik zincirlerine öncelik vermesi gerekiyor.
Küresel Ticarette Büyümeyi Açığa Çıkarmak
Sürdürülebilirlik, stratejik bir avantajdır. ESG ve sürdürülebilirliği küresel ticaret stratejilerine entegre etmek, finansal dayanıklılığı güçlendirir, marka itibarını artırır.
Hizmet ve Taahhüdümüz
Allianz Trade olarak ticari alacak sigortasında dünya lideri ve kefalet sigortasında önde gelen iş ortağıyız. Ticari istihbarat gücümüzle, şirketlerin ticari ve kredi risklerini bugünden öngörerek nakit akışlarını koruyor ve sürdürülebilir şekilde, güvenle ticaret yapmalarını sağlıyoruz. Dünya genelinde farklı sektörlerden gelen şirketlerin ihtiyaçlarını karşılamak için sigorta, teminat ve garanti gibi çeşitli finansal ürünler ve hizmetler sunuyoruz. Şirketlerin bir yandan güvenle ticaret yaparken bir yandan da yeni pazarlara açılmalarında onlara rehberlik ediyor, yol gösterici oluyoruz. Bu iş ortaklığı sayesinde, firmalar kredibilite değerlendirmesi başta olmak üzere; fatura ödenmeme riskinin bertaraf edilmesi, olası hasar durumlarında tahsilat ve yasal takip süreçleri gibi hizmetlerimizden yararlanabiliyor.
Küresel ticarette güven duyulan bir şirket olarak, işletmelere ve ülke ekonomisine sürdürülebilir bir büyüme sağlama konusunda kritik bir rol üstleniyoruz. Allianz Trade olarak alacak tahsilatı konusundaki yetkinliğimiz, hizmet ağımız ve ticari alacak sigortası sayesinde şirketlerin ticaret yaptıkları her alanda bir adım önde olmalarını sağlıyoruz. 289 milyondan fazla şirketin finansal takibini gerçekleştiriyor, 70 binden fazla müşterilerimizden gelen günlük 22 bin limit talebine cevap veriyoruz. Risk Veri Tabanı ve teknolojik altyapımızla desteklenen güçlü erken uyarı sistemimiz sayesinde detaylı bir risk yönetimi sunuyoruz. Şirketlerin ticaret yapacakları potansiyel müşterilerinin risk analizini sağlıklı bir şekilde gerçekleştirirken, sigortalanmış faturalarla kesintisiz, istikrarlı nakit akışı sağlıyoruz.