Economische gevolgen overstromingen in EU: België zeer kwetsbaar

België hoort tot de economisch meest kwetsbare landen van de EU als het gaat om overstromingsrisico. Dat blijkt uit het rapport ‘Europa onder water’ van kredi etverzekeraar Allianz Trade. In dit rapport is becijferd wat een zware overstroming in 2027–2030 zou betekenen voor investeringen, inkomen, consumptie en de over heidsfinanciën in Europese landen. België hoort samen met Nederland, Duitsland, Italië en Kroatië tot de landen die het meest kwetsbaar zijn.

Vijf jaar na de grote overstromingen in België, Duitsland en Nederland laat het rapport zien wat de economische gevolgen kunnen zijn als rivieren de komende jaren buiten hun oevers treden in Europa en het Verenigd Koninkrijk. België werd in juli 2021 zwaar getroffen, vooral Wallonië. Rivierdalen zoals die van de Vesder, de Ourthe en de Maas kregen enorme hoeveelheden water te verwerken. Hele woonwijken kwamen onder water te staan, bruggen en wegen raakten beschadigd en duizenden woningen liepen zware schade op. In België vielen 39 doden. Daarmee behoren de overstromingen tot de zwaarste natuurrampen uit de recente Belgische geschiedenis.

"België is economisch gezien bijzonder kwetsbaar voor zware wateroverlast," zegt Johan Geeroms, Director Risk Underwriting Benelux. "Een groot deel van de economische activiteit bevindt zich in dichtbebouwde gebieden, langs rivieren en in valleien waar water zich snel kan ophopen. Als daar een grote waterschok optreedt, werkt dat direct door in investeringen, inkomen en consumptie."

Uit de analyse komt België naar voren als een van de landen waar overstromingen stevig kunnen ingrijpen op de economie:

• Bedrijven kunnen stilvallen doordat productielocaties, infrastructuur en logistieke verbindingen beschadigd raken. 
• Huishoudens krijgen te maken met reparatiekosten, tijdelijke huisvesting en vervanging van beschadigde spullen, vaak deels onverzekerd. 
• Ook kunnen prijzen van goederen en diensten stijgen doordat transport, productie en dienstverlening worden verstoord. 

Behalve het menselijk leed hebben overstromingen daarmee een flinke impact op economische groei, koopkracht en investeringen die jarenlang kan doorwerken.

Geeroms wijst ook op de druk op de Belgische overheidsfinanciën. "Na een grote overstroming moet de overheid snel extra middelen vrijmaken voor noodhulp, herstel en wederopbouw. Tegelijk kan de economische activiteit tijdelijk terugvallen, waardoor ook belastinginkomsten onder druk komen te staan. Dat maakt overstromingen niet alleen een humanitaire en maatschappelijke ramp, maar ook een economische schok."

Het rapport maakt duidelijk dat overstromingen niet vaker voorkomen, maar wel steeds duurder worden. De totale economische schade door overstromingen in Europa steeg van ruim 63 miljard euro in de periode 2000–2009 naar bijna 75 miljard euro in 2010–2019 en bijna 90 miljard euro in de jaren 2020–2025. Slechts een deel van deze schade is verzekerd, waardoor huishoudens, bedrijven en overheden het grootste deel zelf dragen.

"Als je naar de cijfers kijkt, is er eigenlijk geen excuus om niets te doen," zegt Johan Geeroms. "Elke euro die we steken in slimme wateropvang, sterke dijken, moderne riolering en een verstandige ruimtelijke ordening voorkomt straks een veelvoud aan schade. Maar dan moeten we wel maatwerk leveren: rivieren hebben ruimte nodig in het hele stroomgebied, terwijl hevige regen juist vraagt om goede afvoer in de straat en flood-proof gebouwen. Dáár ligt de echte economische winst van adaptatie."