Fraude op de balans: waarom jouw grootste risico niet in IT zit

Als CFO stuur je vandaag op meerdere fronten tegelijk: marges staan onder druk, financieringsvoorwaarden blijven strak en cash‑in wordt volatieler. Tegelijkertijd neemt de onzekerheid toe door geopolitiek, veranderend betalingsgedrag en steeds complexere organisatiestructuren. In dat krachtenveld groeit een risico dat zelden expliciet bovenaan de agenda staat, maar wel direct raakt aan jouw kerntaak: fraude.

Niet de klassieke externe dreiging van hackers of ransomware, maar fraudeverliezen die ontstaan binnen de eigen organisatie. Dat ongemakkelijke gegeven heeft directe financiële consequenties. In 2025 kwam ongeveer twee derde van de totale fraudeschade voort uit interne betrokkenen: medewerkers, contractors en andere vertrouwde partners. Dit zijn geen randincidenten, maar verliezen die rechtstreeks doorwerken in cashflow, convenanten en de kwaliteit van het resultaat.

De kernvraag is daarmee niet of dit risico bestaat, maar hoeveel ruimte je hebt wanneer het zich manifesteert.

Cyberverzekering biedt voor veel CFO’s een gevoel van beheersing. Dat is begrijpelijk: de dreiging is zichtbaar, technisch te duiden en vaak goed afgebakend. Maar de meeste financiële schade door fraude ontstaat niet door falende IT‑systemen. Ze ontstaat doordat mensen worden misleid, te veel vertrouwen krijgen of hun positie misbruiken.

Juist die verliezen vallen doorgaans buiten cyberpolissen. Niet omdat ze uitzonderlijk zijn, maar omdat ze niet worden gezien als een technologisch falen. Voor jouw cashflow betekent dit dat een aanzienlijk deel van het frauderisico simpelweg niet in jouw beschermingsmodel zit. De impact wordt bovendien vaak pas zichtbaar nadat het geld is verdwenen en de ruimte om te corrigeren beperkt is.

Naarmate organisaties groeien, processen decentraliseren en beslissingen lager in de organisatie worden genomen, neemt deze kwetsbaarheid toe. Wat efficiënt en schaalbaar oogt, vergroot onbedoeld de volatiliteit van de cashflows.

In vrijwel iedere organisatie speelt hetzelfde spanningsveld. Commerciële teams vragen snelheid en flexibiliteit, operations wil eenvoud en schaalbaarheid, terwijl finance probeert controle te behouden over betaalstromen en bevoegdheden. Elke extra autonomie versnelt de business, maar vergroot ook het risico. Elke extra controlemaatregel beschermt werkkapitaal, maar kan groei remmen of frictie veroorzaken.

Er bestaat geen optimaal evenwicht waarbij snelheid en veiligheid elkaar perfect opheffen. Elke keuze heeft een prijs. Interne fraude ontstaat juist vaak in organisaties die hun processen op orde hebben, maar waarin vertrouwen standaard wordt verondersteld. Niet in chaos, maar in ogenschijnlijke stabiliteit.

De echte CFO‑afweging gaat dan ook niet over voorkomen, maar over accepteren. Hoeveel verlies is verdedigbaar in ruil voor snelheid? En belangrijker: wat gebeurt er als dat verlies zich niet geleidelijk, maar geconcentreerd voordoet?

Risicomanagement is in dit kader geen poging om alle risico’s uit te sluiten. Het is een instrument om hun financiële impact te begrenzen. De relevante vraag is niet of fraude kan plaatsvinden, maar of de mogelijke verliezen passen binnen jouw risk appetite en binnen de bandbreedte van jouw financiële structuur.

Voor jou betekent dit sturen op piekverlies, niet op gemiddelde schade. Het betekent anticiperen op de vraag hoe robuust jouw balans en convenanten zijn als vertrouwen een keer verkeerd uitpakt. Sommige risico’s zijn niet te voorkomen, alleen af te toppen. Juist dat besef kan ruimte creëren om gecontroleerd te blijven groeien.

Je kunt fraude blijven behandelen als een incident dat thuishoort bij legal, compliance of IT. Of je kunt het erkennen als een structurele factor in cashflow‑sturing, balansbescherming en financierbaarheid. Dat onderscheid bepaalt of verliezen verstorend werken of binnen vooraf bepaalde grenzen blijven.

De tegenstelling is helder: reactief herstellen na schade, of proactief grenzen stellen aan onzekerheid. Beide keuzes brengen nadelen met zich mee. De vraag is welke keuze je later kunt uitleggen aan jouw raad van bestuur en financiers.