Democratische meerderheid: wat verandert er voor de Amerikaanse economie en financiële markten?

De tussentijdse verkiezingen in de Verenigde Staten hebben een duidelijke winnaar opgeleverd: de Democraten behaalden een volledige meerderheid in het Congres én wonnen de meerderheid van de gouverneursverkiezingen. Maar wat betekent deze politieke verschuiving concreet voor het begrotingsbeleid, de handelsrelaties, energieprijzen en de financiële markten? In deze analyse van Allianz Trade brengen onze economen de belangrijkste gevolgen in kaart: van een mogelijke impasse rond het schuldenplafond tot de impact op AI-investeringen en de olieprijs.

De Democraten hebben een volledige meerderheid in het Congres behaald en de meerderheid van de gouverneursverkiezingen gewonnen bij de tussentijdse verkiezingen. De uitslagen zijn in dit stadium nog niet definitief, maar de Democraten hebben een beslissende meerderheid veiliggesteld in zowel het Huis van Afgevaardigden als de Senaat. Tot eind augustus leken de Republikeinen er beter voor te staan om de controle over de Senaat te behouden, maar hoge gasprijzen voedden de onvrede onder kiezers. Desondanks zullen de beleidsvooruitzichten op korte termijn relatief ongewijzigd blijven, aangezien de Democraten nog steeds geen supermeerderheid van 60 zetels in de Senaat hebben, het minimum dat nodig is om wetgeving door de Senaat te loodsen zonder blokkade door de Republikeinen, en president Trump over vetorecht beschikt om wetgeving te blokkeren.

De uitslag kan leiden tot een impasse in het begrotingsbeleid, met toenemende risico's op een government shutdown, een schuldenplafondcrisis en hogere begrotingstekorten. Een Democratisch Congres zal naar verwachting de belangrijkste voorstellen van het Witte Huis blokkeren. Deadlines voor financiering en het schuldenplafond kunnen samenvallen in het vierde kwartaal van 2027 tot het eerste kwartaal van 2028, hoewel de Republikeinen er mogelijk in slagen om vóór het jaareinde aanvullende defensiebudgetten goed te keuren en/of het schuldenplafond te verhogen.

Een verdeelde regering zou nog steeds compromissen moeten kunnen vinden: in 2027 zouden de Republikeinen circa 90 miljard dollar aan aanvullende defensie-uitgaven kunnen verkrijgen voor het aanvullen van munitievoorraden (tenzij het Witte Huis het conflict met Iran opnieuw laat escaleren), terwijl de Democraten hogere niet-defensie-uitgaven zouden kunnen veiligstellen en een aantal bezuinigingen op gezondheidszorg en voeding uit de One Big Beautiful Bill (OBBB) zouden kunnen uitstellen. Dit resulteert in een licht expansief begrotingsbeleid (0,2% van het bbp). Het federale tekort kan toenemen van -6,2% van het bbp in 2026 naar -6,6% in 2027. Woningbouwbeleid zou ook een terrein voor tweepartijdig compromis kunnen zijn.

Energiezekerheid vormt de cruciale schakel tussen de tussentijdse verkiezingen en inflatie. Een Democratisch Congres heeft op korte termijn beperkte mogelijkheden om een hervatting van de vijandelijkheden met Iran te voorkomen. Het belangrijkste opwaartse risico voor olie- en gasprijs op de groothandelsmarkt, en daarmee voor onze inflatie- en renteprognoses, is een hervatting van militaire actie tegen Iran. Een kortstondige escalatie (gezien de lage Amerikaanse militaire voorraden) zou de olieprijs kunnen opdrijven tot circa 130 dollar per vat (+15/20% ten opzichte van het huidige niveau).

Alle partijen hebben echter belang bij het bereiken van een akkoord. Sterkere parlementaire oppositie onder Democratisch bestuur zou de omvang en duur van verdere militaire actie kunnen beperken door nieuwe financiering te bevriezen, maar niet vóór januari wanneer het nieuwe Congres aantreedt. De president kan bovendien zijn veto uitspreken over wetsvoorstellen die het gebruik van toegewezen middelen voor offensieve operaties verbieden of de financiering voor het aanvullen van gebruikte munitie beperken, waardoor het vermogen van het Congres om militaire actie op korte termijn te voorkomen wordt ingeperkt.

Een hernieuwde escalatie zou waarschijnlijk een door olie aangedreven inflatieschok veroorzaken, wat leidt tot een bear flattening van de Treasury-curve en een meer restrictief beleid van de Fed. Markten zouden hogere inflatie moeten inprijzen op hetzelfde moment dat politieke instabiliteit en verslechterende begrotingsdynamiek de volatiliteit van staatsobligaties en de termijnpremie opdrijven, waardoor politieke schokken ingrijpender worden dan in eerdere episodes.

Op langere termijn zouden afzwakkende groei, verslechterende huishoudfinanciën en mogelijke zwakte op de aandelenmarkten de vraag naar langlopende staatsobligaties als veilige haven kunnen ondersteunen. De volatiliteit op de rentemarkt zal naar verwachting hoog blijven, wat mogelijk kan leiden tot interventies vanuit het ministerie van Financiën om het functioneren van de markt te waarborgen.

De risico's voor Amerikaanse aandelen hellen over naar de onderkant. De S&P 500 volgt het patroon van eerdere tussentijdse verkiezingsjaren waarin de partij van de president een kamer verloor, terwijl de kredietmarkt  zoals gebruikelijk zwak was in aanloop naar de stemming. Hoge rendementen beperken de ruimte voor waarderingsexpansie, en de technologiesector is het meest kwetsbaar voor AI-reguleringsnieuws op staatsniveau en hernieuwde vijandelijkheden met Iran.

De initiële marktreactie was gematigd negatief: technologiezware Aziatische aandelenindices verloren 3-4%, maar herstelden later deels. Europese markten openden positief en in de VS draaiden futures voor de S&P 500 en Nasdaq eveneens positief na een aanvankelijk negatieve reactie. Enige volatiliteit op de aandelenmarkten is te verwachten, maar de uitslag van de tussentijdse verkiezingen zou geen sterke correcties moeten veroorzaken. Vanuit sectorperspectief lijkt de gezondheidszorg het best gepositioneerd onder de defensieve sectoren, terwijl de energiesector bescherming biedt tegen de neerwaartse risico's.

AI-beleid zal in Washington waarschijnlijk terughoudend blijven, maar de maatschappelijke weerstand verschuift het strijdtoneel naar de staten en wordt een groei- en investeringsrisico. Nu nieuwe federale actie onwaarschijnlijk is, ligt de hefboom bij de staten, die zeggenschap hebben over vergunningen, locatiekeuze en energietarieven. Volgens onze Allianz Pulse-enquête wil 79% van de Amerikanen AI-regulering, en uit onderzoek van Gallup blijkt dat 71% tegen datacenters in hun directe omgeving is.

Deze weerstand heeft de stemintentie van kiezers die in de buurt van datacenters wonen al verschoven richting de Democraten, die hier zwaar campagne op voerden, met name in swing districts. Lokaal verzet heeft in de eerste helft van 2026 bijna 200 miljard dollar aan projecten geblokkeerd of vertraagd, en New York heeft het eerste moratorium op staatsniveau ingesteld.

De tussentijdse verkiezingen hebben dit risico verder vergroot: de Democraten wonnen zeven van de tien competitieve gouverneursverkiezingen die bepalend zijn voor 67 GW aan geplande capaciteit. Nieuw gekozen gouverneurs die een volledig of voorwaardelijk moratorium steunen, besturen nu gebieden met 47 GW aan geplande datacentercapaciteit, terwijl drie races nog niet zijn beslist. Een tragere en duurdere uitrol zou zowel de economische groei als de aandelenwaarderingen onder druk zetten.

Wij volgen dagelijks geopolitieke ontwikkelingen, sectortrends en wereldwijd betaalgedrag. Die kennis zetten we in om jou als CFO te ondersteunen bij het tijdig herkennen van risico’s en het versterken van je vooruitblik, zodat je met vertrouwen beslissingen kunt nemen, ook als de economische mist dichter wordt.